|
Gebruiken rond
feestdagen |
|
|
|
|
Beginpagina |
|
|
Gebruiken Kerst2 |
Gebruiken Pasen |
Gebruiken
Pinksteren |
christelijke
symbolen |
|
|
Gebruiken rondom
Kerst (1) |
|
 |
|
|
|
Ontstaan
van Kerstmis |
Waarom
op 25 december? |
|
Het
woord Kerstmis
(Christmas) komt van
Kerst-mis. De
kerkdienst die op de
geboortedag van onze
Heer Jezus Christus
werd gehouden.
Wij weten niet wat
de geboortedatum is
geweest. Voor de
eerste christenen
was de preciese
datum niet zo
belangrijk. Het was
ook minder
belangrijk dan het
Paasfeest. Wel is
bekend dat het
gedachtenis feest
van Jezus Christus
werd gevierd. In de
derde eeuw begon er
belangstelling te
komen na het vinden
van de geboortegrot
in Bethlehem. En in
de vierde eeuw werd
het geboortefeest in
Rome gevierd.
Naast de 25e
december werd de
geboortedag ook wel
op zes januari
gevierd. Dat deed
men b.v. in Oost
Europa en Noord
Afrika.
In Nederland wordt
de 25e december als
feestdag aangehouden.
De zesde januari,
het feest van de
verschijning van de
Heer en de
aanbidding door de
drie koningen, wordt
met name daar
gevierd waar nog
bepaalde tradities
in ere gehouden
worden. Het
Kerstfeest benadrukt
dat Jezus werkelijk
een mens is geweest.
 |
Kerstfeest wordt op
25 december gevierd.
Maar waarom juist op
die datum? Daar zijn
verschillende
verklaringen voor.
Sommigen zeggen dat
er een samenhang is
met feesten die in
andere religies
voorkomen. Zo is er
bekend dat op 25
december het feest
van de zonnegod werd
gevierd door de
aanhangers van de
Mithrasdienst.
Er ligt ook een
verband met het feit
dat de eerste
christenen de joodse
feestkalender
overnamen. De
zevendaagse week,
pasen en pinksteren
werden overgenomen
en kregen een
christelijke inhoud.
Verder zijn er wel
berekeningen gemaakt
op grond van de
bijbel. Natuurlijk
begreep men ook wel
dat als je net Goede
Vrijdag en Pasen had
gevierd, je niet
meteen weer
kerstfeest kon
vieren.
Chrysostomus(ca 400)
meent de datum te
moeten afleiden uit
een OTische profetie
van Haggaï over de
hoeksteen van de
tempel.(Haggaï
2:18). Het (joodse)
feest van de
tempelwijding, het
Chanoekafeest,
beschreven bij de
profeet Haggaï,
wordt op 25 december
gevierd.
Waarschijnlijk is,
dat het Kerstfeest
wel bovenstaande
invloeden heeft
ondergaan, maar toch
een eigen
ontwikkeling heeft
doorgemaakt. |
|
|
 |
|
|
|
Uitbreiding
van de feesttijd |
Gebruiken tijdens
Advent en Kerstmis |
In
Frankrijk en Spanje
kwam de gewoonte op
in de vierde eeuw om
een
voorbereidingstijd
van drie en later
vier weken voor het
Kerstfeest te
houden. Misschien
ook als een
voorbereidingstijd
op de doop bedoeld.
Een tijd van vasten,
boete en omkeer. Dit
ontwikkelde zich van
de vierde tot de
negende eeuw. Maar
pas het concilie van
Trente in de 16e
eeuw schreef een
gezamenlijke viering
van deze Adventstijd
in de kerk voor.
Zoals het Paasfeest
een
voorbereidingstijd
kent, heeft nu ook
het Kerstfeest een
voorbereidingstijd.
Tot hoe lang duurt
de Kersttijd?
De Roomskatholieke
kerk legde officieel
vast in het Missale
Romanum in 1970, dat
het einde van de
Kersttijd ligt op de
zondag na Epifanie,
de dag waarop de
doop van Jezus wordt
herdacht.
In Duitsland is de
zesde januari in de
belevenis van de
mensen nauw
verbonden met
Driekoningen, de
kerststal en het
zingen van liederen.
De zesde januari,
het feest van de
verschijning van de
Heer, benadrukt de
goddelijkheid van
Jezus, die aan het
licht kwam door de
aanbidding van de
koningen of wijzen.
De voorstelling van
Jezus in de tempel
en de ontmoeting met
Simeon en Anna (40
dagen na 25 december)
op twee februari,
vormt het einde van
de feestkring van
Kerst. Op twee
februari, Maria
lichtmis, werd in de
vijfde eeuw al een
lichtprocessie
gehouden.
Vanaf de vierde eeuw
ontstaan er
kerstliederen.
Onder invloed van de
hervormer Maarten
Luther word het Sint
Nicolaasfeest
afgeschaft.
Protestantse
kinderen krijgen nu
op Kerstmis
geschenken van het
Christuskind. In
Nederland houden de
mensen het bij
Sinterklaas. Was het
vroeger een feest
dat vooral te maken
had en gevierd werd
in de kerk. Van de
18e tot de 20e eeuw
wordt het centrum
van het kerkelijke
feest uitgebreid
tot een familiefeest.
De laatste jaren
wordt het feest
overwoekerd door
kooplust,
kerstliederen uit
luidsprekers,
skivakanties enz. De
bron van het
Kerstfeest sneeuwt
daarbij niet zelden
onder.
Orginele Thun Krippe
uit Noord Italië
gemaakt van
porselein
Drieluik uit Peru,
geschilderd hout. |
In
het begin was de
Adventstijd een tijd
van voorbereiding op
de doop. Dat
betekent dat boete
doen en wachten op
de komst van de Heer
nauw verbonden was
met de symboliek van
het licht.
Om het boetekarakter
van Advent niet te
storen werden
feestelijke
huwelijken niet
toegestaan in deze
tijd.
Adventskrans in de
Johanneskerk in
Leersum
Een geliefd gebruik
in Advent is het
opstellen van een
Adventskrans
met vier
kaarsen voor de vier
Adventszondagen.
Wichern, een
protestants theoloog
in Duitsland in de
19e eeuw, die veel
jonge verwaarloosde
mensen moest
opvoeden, stelde in
1833 voor het eerst
in Hamburg een krans
op met 24 kaarsen
op, waarvan er tot
Kerstmis elke avond
één werd aangestoken.
Met dit licht
benadrukte hij het
Licht dat in het
duiste schijnt., het
ware Licht dat vlees
werd en onder ons
woonde. Zo geeft
Advent steeds meer
licht en komt dan
uit bij Christus,
het Licht van het
Kerstfeest.
Omdat 24 kaarsen
soms wat bezwaarlijk
waren ging men over
op het aansteken van
vier kaarsen: op
elke adventszondag
één.
Vier
kaarsen voor
Advent.
Als de vijfde brandt
is het Kerstmis
De
Adventskalender
is voor kinderen een
kalender die de
dagen van december
tot Kerstmis telt.
Uitgangspunt is hier
de kalendermaand.
Door middel van
deurtjes die geopend
moeten worden of
stikkers die geplakt
moeten worden is het
de bedoeling dat
kinderen op weg gaan
naar Kerstmis en
dichter komen bij de
betekenis van de
geboorte van de Here
Jezus.
De kerststal.
In de westerse
kerken is het
gebruikelijk om over
een stal te
spreken. In de
oosterse kerken
spreekt men over een
grot.
Een kerststal is een
kleine voorstelling
van de stal waarin
Christus werd
geboren. In kerken,
kloosters en
huiskamers wordt in
de kersttijd een
kerststal opgesteld.
Kerststal en
Kerstspel zijn al
heel oud. Sommigen
verbinden het
ontstaan ervan met
Franciscus van
Assisi (ca 1200) die
een kribbe met
levende os en ezel
zou hebben gemaakt
in Greggio in Italië.
De kerststallen op
deze pagina
weerspiegelen het
geloof van de maker
en het land waarin
deze woonde.Wie
kijkt kan zich
erover verwonderen
dat de geboorte van
Jezus Christus
mensen over de hele
wereld heeft
aangesproken.
|
|
 |
De kerstboom
is in het
algemeen een spar,
versierd met
lichtjes en
versieringen, waar
rond om heen mensen
Kerstfeest vieren.
Dit typische gebruik
komt uit Duitsland.
En ontstond in
protestantse rijke (adelijke
en burgerlijke)
gezinnen. Rond 1900
komt het gebruik
over naar Nederland
en België. De altijd
groene boom verwijst
naar de boom des
levens in het
Paradijs en werd
rond 1900 versierd
met rode appels,
gouden noten en
suikergoed. Het werd
de boom van de gaven
met speelgoed voor
de kinderen en de
kaarsen werden
verbonden met de
lichtsymboliek van
Kerstmis: het Licht
dat in de wereld
komt. Later kwamen
er nog engelenhaar
en kerstballen bij.
Het geven van
geschenken
gaat terug op
Maarten Luther. Deze
schafte het St.
Nicolaasfeest af en
verschoof de
pakjesavond naar
Kerstmis. Zodoende
kregen de kinderen
nu hun gaven van het
Christuskind. Later,
in de 19e eeuw, kwam
de kerstman er bij :
een samengaan van
vadertje winter en
St. Nicolaas.
|
Gebruiken rond het
Nieuwe Jaar
In de
voorchristelijke
tijd moest het
lawaai de
toverkracht van de
demonen breken.
Later werd dit
christelijke geduid
en diende het als
afweer tegen de boze
geesten. Trommelen
kloppen, vuurwerk en
muziekmaken, zingen
en het laten horen
van belgerinkel. En
tegenwoordig ook
vuurwerk.Het
nieuwe jaar moest
men pas gewassen
begroeten. Het vuil
van het oude jaar
moest er af. En
nieuwe kleren aan.
Vaak ging men van de
gedachte uit dat wie
op Nieuwjaarsdag
iets verkeerd deed,
daar het hele jaar
de gevolgen van zou
moeten dragen.
Nieuwjaarsgebak
zoals oliebollen en
appelflappen zijn
oorspronkelijk
misschien bedoeld
als nieuwjaarsgaven
aan dienstboden,
postboden enz.
Nieuwjaarswensen
kennen we
sinds de 15e eeuw.
Men ging op
nieuwjaarsbezoek en
nam dan vaak
nieuwjaarsgebak mee.
Men wenste elkaar
geluk en het goede
toe in het komende
jaar. Geluk dat heb
je niet in je macht.
Het is een soort
seculiere genade.
|
|
|
|
Een paar
voorbeelden van
Kerststallen
|
| De
foto's van
voorbeelden van
kerststallen op deze
pagina zijn dit jaar
(2001) genomen op de
jaarlijkse
Kerststallententoonstelling
van de St.
Ansfridusparochie in
Amersfoort |
|
|
 |
| Op de
voorgrond links een
mooi houten
kerstgroepje uit
Zaïre. Daar achter
een houten drieluik
uit Sri Lanka.
Gekocht in de
Wereldwinkel.
Opvallend is de
Hollands aandoende 'koe'.
|
|
|
|
 |
|
Leuke (kinder)kerstgroep
van steen. Gemaakt
door Indianen in
Mexico. |
|
|
|
 |
|
Fleurige gebreide
kerstgroep uit
Esperance (Australië).
Bijzonder mooi
gemaakt.
Volgens de eigenaren
niet echt
Australisch maar
meer koloniaal. |
|
|
|
|
|
Feestgebruiken
2 Kerst
feestgebruiken rond
Pasen
Beginpagina
Bloemen met Kerst
|
|
