Heraldiek in de Andrieskerk (2) De rouwborden van het geslacht Van Reede
Klik op de hyperlink om te gaan naar de pagina van uw keuze
Beginpagina	Kerkenwerkpagina	Symbolen  Andrieskerk	Heraldiek1
Heraldiek 3	Volgende pagina	Vorige pagina

De kwartierwapens
Aan beide zijden van het hoofdwapen staan kleinere kwartierwapens, links (voor wie naar het bord kijkt, maar vanuit het bord gezien rechts, de belangrijkste kant) de voorouders van vaders zijde, rechts die van moeders kant. Linksboven staat altijd vaders wapen, rechtsboven dat van moeder, maar, omdat het familiewapens zijn, is vaders wapen ook het wapen van diens vader, grootvader enzovoorts. In totaal 16 kwartierwapens: Links acht en rechts acht. Dit is een zeer gangbare indeling van de kwartierschildjes. Rechts ziet u zo'n bord,dat van Frederik Adolph, bord 14 boven de gravenbank.		Aan beide zijden van het hoofdwapen  staan kleinere kwartierwapens, bord 14
Frederik Adolph, oudste zoon van Johan Godard overleed aan zijn verwondingen die hij opliep in de strijd tegen de Spanjaarden.		Frederik Adolph Dit bord nummer 14 herinnert aan Frederik Adolph, oudste zoon van Johan Godard      ( bord 2). Hij overleed aan zijn verwondingen “in de nacht van 17 op 18 juli 1638” bij Bergen op Zoom. Strijdend tegen de vijand dezer Staet (de Spanjaarden) heeft hij zich aan God de Heer geofferd (!), heet het. Hij diende als cornet onder de Rijngraaf. Een cornet was de jongste officier bij de ruiterij, die tot taak had, het vaandel hoog te houden, een riskant karwei.
Grootouders, overgrootouders en betovergrootouders
Dit bord, nummer 4 uit 1706, heeft slechts vier kwartierwapens:  Links zijn dat de grootouders van vaderskant en rechts de grootouders van moederskant, dus de nummers 1 en 5.		Memoriebord 4  heeft  echter slechts vier kwartierwapens, dat zijn links de grootouders van vaders en rechts de grootouders van moeders kant. Hoewel het gebruikelijk is de kwartiernummering van 16 voorouders (dus bet-overgroot ouders) te laten lopen van 16 tot en met 31, is het in dit geval beter de wapens aan beide zijden van boven naar beneden te nummeren van 1 t/m 8. Dus aan de linker(=vaders) kant 1 tot en met 8 en ook aan de rechter (=moeders) kant 1 tot en met 8. Dan zijn 1+ 5 grootouders, 1+3 en 5+7 overgrootouders en tenslotte 1+2, 3+4, 5+6, 7+8 betovergrootouders (want, zoals gezegd, het wapen van een vrouw is het wapen van haar familie). Laat men de graad van verwantschap voorgaan, dan ontstaat er een variant op dit systeem.  Hieronder is dit in een schema verduidelijkt.
Variant 0		Variant I
De kwartieren staan in volgorde van de gebruikelijke genealogie.		De graad van verwantschap krijgt voorrang op de genealogische nummering.
Bekijken we het bord waar links de voorouders van vaderskant en rechts de voorouders van moederskant staan afgebeeld en nummeren we de kwartieren zowel links als rechts van boven naar beneden van één tot en met acht, dan zijn: 1+5                                      grootouders vaderskant 1+3 en 5+7                           overgrootouders 1+2 en 3+4 en 5+6 en 7+8      bet-overgrootouders		Als de graad van verwantschap boven de graad van genealogische nummering gaat dan ontstaat de variant zoals hier beneden is aangegeven. Natuurlijk blijft dan gelden wat hiernaast staat: 1+5                                    grootouders 1+3 en 5+7                         overgrootouders 1+2 en 3+4 en 5+6 en 7+8    bet-overgrootouders
Schema van de kwartierwapens en hun relaties in genealogische volgorde . . . Hoofdwapen . . .		Schema van de kwartierwapens en hun relaties volgens variant I . . . Hoofdwapen . . .
Hieronder, in de volgende paragraaf,is te zien hoe dat in de praktijk uitwerkt.

Wanorde in de volgorde  van de kwartieren op de rouwborden?
Het wapen van de  Van Reede's	Het wapen van de  Van den Boetselaers
Vergelijk de wapens: De ouders van de vader op het linkerbord, de nummers 1 zowel links als rechts, zijn grootouders van de zoon (van vaders kant) op het rechterbord. De schildjes van Van Reede en Van den Boetselaer staan daar links direct onder elkaar. Je zou verwachten dat ze staan op de eerste en de vijfde plaats.(grootouders zijn immers 1+5) De reden achter deze ogenschijnlijke wanorde is, dat het rechterbord variant 0 volgt en het linkerbord variant 1.
vader	zoon
De wapens van de linkerkant van het rechterbord (bord 5, de zoon) zijn terug te vinden op beide kanten van het linkerbord (bord 13, de vader). Dit lijkt wanorde maar.... Let op: bord 5 is variant 1 en bord 13 is variant 0.
variant I	In woorden
Als de graad van verwantschap boven de graad van genealogische  nummering gaat dan ontstaat de variant zoals in dit schema is aangegeven. Natuurlijk blijft dan gelden wat hiernaast  in woorden staat: 1+5 grootouders 1+3 en 5+7overgrootoud. 1+2 en 3+4 en  5+6 en 7+8    bet-overgrootouders . . .	In het nu volgende tekstgedeelte wordt het schema (variant I) nog eens onder woorden gebracht. Frederik Adolph had een jongere broer, Godard Adriaan (13). Het bord van diens zoon Godard (5), de volgende generatie dus, hangt boven de deur van de consistorie. Wanneer daarop hetzelfde systeem was gevolgd, stond er aan de linkerkant op plaats vijf een Van den Boetselaar. Dat bord  begint aan de linkerkant inderdaad met (groot)vader Van Reede, echter direct gevolgd door grootmoeder Van den Boetselaer op de tweede en niet op de vijfde plaats. Die beide wapens zijn ook de wapens van de overgrootvaders van vaders kant. Ze worden gevolgd door hun vrouwen op de derde en de vierde plaats. Nu staan er op de bovenste vier plaatsen de wapens van de vier bet-overgrootvaders. Op de onderste vier plekken komen de bijbehorende vrouwen. De volgorde is daardoor: 1, 5, 3, 7, 2, 6, 4, 8, waarbij ook hier 1+5 grootouders zijn, 1+3 en 5+7 overgrootouders en de paren 1+2, 3+4, 5+6, 7+8 bet-overgrootouders.  De reden hiervoor is, dat de relatie tot de overledene voorrang heeft gekregen op de volgorde volgens de stamboomnum- mering.

Eén en ander is voor een bezoeker van de kerk het makkelijkst te verifiëren door bord 5 (boven de consistoriedeur) te vergelijken met dat van Oom Frederik Adolph (nr 14) of, iets moeilijker omdat men steeds heen en weer moet kijken,  met dat van zijn vader Godard Adriaan (13),  er tegenover, jongere broer van Frederik Adolph.  Met het inzicht dat we hier hebben opgedaan is het systeem dat gevolgd wordt op het rouwbord van Anna van den Boetselaar gemakkelijk te begrijpen. Daar gaat ook de graad van verwantschap boven de genealogische nummering.  Dat doen we in het volgende hoofdstuk.
Beginpagina	Kerkenwerkpagina	Symbolen in de kerk	Vorige pagina
Heraldiek 1	Heraldiek 3	volgende pagina
Met dank aan Aalt Veldkamp die mij hielp bij de inventarisatie van de rouwborden