islamchrist

Christenen en Moslims 9 december 2002







Nog even wat nakijken...


Deze dames verwelkomen de deelnemers met koffie en thee


En dan gaat het beginnen

De situatie
Multiculturele en multireligieuze situatie We leven in een multiculturele maatschappij. Ook in een multireligieuze. Het is met name de Islam die zich heeft gemeld. In Rotterdam zullen straks 7 gezichtsbepalende moskees staan. Vroeger was het vooral de joodse religie die we als niet-christelijke religie in Nederland kende. Later, in de 50ger en 60ger jaren, was er de invloed van Oosterse religies, vaak in een syncretische gestalte. Nu is de Islam al de 2^e religie in Nederland en zullen we binnen niet al te lange tijd een kleine miljoen Moslims tellen. Hoe verhouden die religies zich tot elkaar. Soms komen ze elkaar tegen. Een voorbeeld was de dienst na de aanslag op 11 september, waarin imam Haselhoeff namens de Islam sprak. En op sommige plaatsen wordt een interreligieuze viering gehouden. (Ik heb zelf, samen met monseigneur de Jong uit Den Bosch, een rapport moeten beoordelen van de Raad van Kerken). Kun je met elkaar bidden? Gaat het om één geloof in God, dat hooguit verschillende beelden kent?	Toename spanningen Aan de andere kant zien we hoe de spanningen toenemen. Met name door de radicalisering van de Islam worden de fronten nu harder. Tussen joden en moslims, tussen christenen en moslims. Deze spanningen doen zich wereldwijd voor: denk aan Indonesië, aan Soedan, Nigeria (Miss World-verkiezing) en niet te vergeten: West-Europa. Op deze spanningen wordt heel verschillend gereageerd. De een zegt: dat de Islam radicaliseert is de schuld van het Westen. De ander zegt: onzin, het is een combinatie van jaloezie en heilige-oorlog-retoriek. Vastgesteld moet worden dat het met de positie van christenen in moslimlanden vaak slecht gesteld is. Dus naast ontmoeting, dialoog en samenwer-king zijn er toenemende spanningen. Enkele opmerkingen over de verhouding moslims-christenen Het is niet de bedoeling dat ik alle vragen ga behandelen die rond dit thema opkomen. Ik wil wel een paar opmerkingen maken, wat los van elkaar, maar die in de discussie wel verder opgepakt kunnen worden. Ik wil me daarbij vooral richten op de verhouding ‘moslims-christenen’



De verhouding van christelijke geloof en islam
De christelijke kerk en gemeente kan niet om de Islam heen. Ze heeft de plicht de moslim als medemens te zien. Het gebod van Jezus, 'hebt uw naaste lief', geldt ook voor de moslim. Elke vorm van vreemdelingenhaat dient krachtig te worden weersproken, ook waar de vreemdeling aanhanger is van een andere religie. Daarmee is niet gezegd dat de kerk zich ‘soft’ moet opstellen. Ze zal soms kritische vragen dienen te stellen, ook aan deze medemens, met name waar het gaat om de vredelievendheid van deze medemens en diens motivatie om de vrede te bewaren en versterken. De Islam is een religie, waar elementen in voorkomen, die herkenbaar zijn en die ten	dele ook met het christelijk geloof overeenkomen. God als Schepper en Soevereine Heer. God is ook barmhartig en vergevingsgezind. Hij stuurt profeten. De mens is schepsel. Hij is n persoonlijke verantwoordelijk voor God. In de Koran is nogal wat ontleend aan gedachten die m.n. in het OT voorkomen. Gedacht wordt wel dat de beïnvloeding via het Syrisch christendom gelopen heeft. Een dialoog met de islam is dan ook zinvol. In veel opzichten zullen gelijke normen en waarden verdedigd worden door aanhangers van beide religies. Ik denk dat in een westerse, materialistische en hedonistische maatschappij, de stem van de Islam zeker waardevol is.


Daarmee zijn de verschillen niet weggepoetst. Het is te gemakkelijk om te zeggen: Islam en christendom zijn verschil-lende wegen naar hetzelfde doel. Het belangrijkste verschil is Jezus Christus. Als kerk geloven we dat in hem God mens is geworden. Het christelijk geloof is een verlossingsreligie. Jezus Christus is dé weg, dé waarheid en het leven. Overigens is de betekenis van Jezus Christus er een voor alle mensen. Hij is voor allen gestorven. Hij heeft zich niet alleen voor de eigen aanhang laten kruisigen. Deze claim van het christendom mag in de dialoog niet ontvallen. Het christendom verliest haar identiteit waar deze belijdenis wegvalt. God heeft naar ons mensen een weg gebaand door Menswording, kruis en opstanding. Zonder deze unieke daad van God is er geen toekomst, geen verlossing, geen eeuwig leven. De Islam daarentegen kent andere elementen, die door christenen niet aanvaard kunnen worden. I.h.a. kun je zeggen dat de islam	een wettische godsdienst is. Het woord is niet vlees geworden maar een boek. Er is geen bewogen geschiedenis tussen God en mens. Er is een openbaring, een wet, en daar dient de mens zich aan te houden. Het is de wet die bemiddelt tussen God en mens. Mohammed heeft deze wet in zijn definitieve versie gebracht (De moslim gelooft niet in Mohammed zelf, maar in zijn missie, het brengen van de wet). Weliswaar is God bereid de mens te vergeven wanneer hij fouten maakt, maar dit neemt niet weg dat het doen van de wet de weg naar God is. Deze wet krijgt zijn concentratie in de zogenaamde 5 plichten. Ten gevolge van deze opvatting is de Koran, bij alle schoonheid en verhevenheid, een veel sterieler boek dan de bijbel. De brede schakering aan emotie, aan hoogte en diepte, aan ontroering en intimi-teit, zoals deze in de bijbel voorkomt, komt in de Koran veel minder tot zijn recht. De verhouding tussen God en mens is eenduidiger en minder dramatisch van aard dan in het christendom.

Een ander kritisch punt is, dat de Islam in wezen een politieke religie is. De wereld wordt door de Islam ingedeeld in de 'daar al-islaam' en de 'daar al harb', oftewel het 'gebied van de islam', en 'het gebied van de oorlog', waarmee geen blijvende vrede gesloten kon worden hoogstens een wapenstilstand. Het eerste gebied is dat gebied dat door moslims wordt bestuurd en zich naar islamitisch recht voegt. Aan christenen en aan andere niet-islamitische gemeenschappen is in de loop van de tijden 'protectie' geboden. Het tweede gebied is dat deel van de wereld dat zich nog niet heeft onderworpen aan de wet. Volgens islamitische wetgeving leeft de islam met de heersers en de bevolking van het territoir van de strijd voortdurend op voet van oorlog. Deze is primair geestelijk van aard, maar kan ook in voorkomende gevallen de vorm aannemen van een gewapende strijd. In de	meeste gevallen betekent dit: het voeren van een verdedigingsoorlog in geval het eigen gebied wordt aangevallen. Deze politieke strekking van de Islam maakt kan echter ook ‘escaleren’ en aanleiding geven tot het zogenaamde moslim-fundamentalisme en tot de geweldadigheden, waar Al Quaida patent op heeft. De christelijke religie is, evenals de islam, een missionaire religie. Daarin past dialoog, gesprek, respect enzovoorts, maar er is meer dan dat alleen. Er is ook verkondi-ging, verdediging, overtuiging. Deze beide dienen samen te gaan. Een open ontmoeting, waarin niet wordt gestreefd naar wederzijdse nivellering, geeft kansen op wederzijds verstaan, maar maakt het ook mogelijk elkaar te overtuigen. Dat laatste uit te willen sluiten haalt de muziek uit de menselijke interactie, en betekent bovendien een afbreuk doen aan de wezenlijke missionaire inhoud van het christelijk geloof.


Naar de lezingenpagina Naar de beginpagina Naar de kerkenwerkpagina van de Michaëlkerk