Naar Joodse Feesten 2
Nieuwjaar: Rosj Hasjana 19/20 september 2009
Inleiding    Op 4 oktober 2005 begint het joodse jaar 5766.  Die telling gaat terug op het geboortejaar van Abraham. Rosj Hasjana is "een dag van herinnering, aangekondigd door bazuingeschal" (Leviticus 23:24).Het herinnert aan het begin van de tijd, de schepping van de wereld. Het nieuwe jaar begint in de herfst, als de oogsten zijn binnen gehaald en de natuur afsterft. Dit wordt als een geschikt moment gezien om een nieuw begin te maken. Rosj ha Sjana en Jom Kippoer (Grote Verzoendag) vormen samen de Hoge Feestdagen. Tijdens deze feesten en de tussenliggende dagen staan de begrippen inkeer en omkeer centraal. Inkeer wil zeggen dat je terugkijkt op het afgelopen jaar, en denkt over de dingen die je gedaan hebt. Dit terugkijken doe je als individu maar ook als gemeenschap. Omkeer volgt als je besluit om dat wat verkeerd was in het komende jaar beter te doen.		Het vieren van Rosj Hasjana Het vieren van Rosj ha Sjana begint aan de vooravond. Na het aansteken van de kaarsen wordt over de beker wijn uitgesproken: "Gezegend Gij, o God onze Heer, koning van het heelal, die ons in leven heeft gehouden, de kracht heeft gegeven, en ons in staat heeft gesteld dit moment mee te maken. Twee ronde broden worden daarna aangesneden en doopt men appeltjes in de honing. Nadat de appeltjes in de honing zijn gedoopt wordt de wens uitgesproken: "Moge  het Uw wil zijn, o God , onze Heer en God van onze vaderen, dat U ons een goed en zoet nieuw jaar schenkt." De twee zoete ronde broden, challoth, zijn een symbool voor de rondheid en de volheid van het leven. Orthodoxe joden gaan 's middags ook wel naar een rivier om daar de woorden van de profeet Micha 7: 19 uit te spreken:" Opnieuw zult U zich over ons ontfermen, U zult onze schuld tenietdoen, al onze zonden verwijzen naar de bodem van de zee." Daarmee worden de zonden "weggeworpen" . In de synagoge wordt op de sjofar, een ramshoorn, geblazen. De honderd tonen van de sjofar roepen de aanwezigen op tot bewustwording. In de tien dagen die volgen heb je tijd om dingen te veranderen of om datgene goed te maken waarvan je vindt dat je het verkeerd hebt gedaan. Dat zijn de dagen van zelfonderzoek en voorbereiding op Grote Verzoendag. Dan volgt de Grote Verzoendag.
De sjofar op Rosj Hasjana Tijdens het blazen op de sjofar zijn er verschillende geluiden te horen, die elk hun eigen betekenis hebben: 1. Tekia, een langgerekte toon  (Klik voor het geluid) 2. Shevarim, drie middellange tonen ( Klik voor het geluid) 3. Teruah, negen korte tonen vlak na elkaar ( Klik voor het geluid)
De lange toon (tekiah) wordt gevolgd door drie kortere tonen (shevariem) en die weer door negen staccato tonen (teruah) en tenslotte klinkt er weer een lange toon. De tekiah herinnert de gelovige aan het ongebroken leven, de shevariem herinnert aan de gebroken beloften en de teruah aan de geestelijke deuken die er zijn in de ziel. De tekiah die aan het einde klinkt, is een symbool voor de hoop op een nieuw jaar op vervulling, innerlijke groei en kansen. De sjofar is al vele eeuwen in gebruik. Zo klonk deze bij een dreigend gevaar, als een waarschuwing.		En klonk deze bij de Openbaring van God op de Sinai. Het zal, volgens Jesaja 27: 12en13, ook de sjofar zijn die de messiaanse tijd inluidt: "Maar het zal te dien tijde geschieden, dat de Here de aren zal dorsen van de Rivier af tot de beek van Egypte toe, en gij zult ingezameld worden één voor één, kinderen Israëls. En het zal te dien dage geschieden, dat er op een grote bazuin geblazen zal worden, en zij die verloren waren in het land Assur en die verdreven waren in het land Egypte, zullen komen en zich neerbuigen voor de Here op de heilige berg in Jeruzalem."
.
De kaarsen worden aangestoken en de zegen wordt uitgesproken over de wijn: Gezegend zijt Gij.....		Ronde zoete broden voor de rondheid en de volheid van het leven.
Appels worden in de honing gedoopt		Voor een zoet nieuw jaar
Kol Nidrei en Grote Verzoendag: Jom Kippoer 28 september 2009
12 oktober: Kol Nidrei. Dit heeft een heel ander karakter dan Rosj Hasjana. Op de avond voor de Grote Verzoendag worden de Thorarollen uit de Ark gehaald en begint men met het Kol Nidrei. Dit is een gezongen plechtige verklaring  over de beloften die men tegenover zichzelf en tegenover God heeft gedaan."Alle onthoudingen en verplichtingen, die wij tegenover onszelf onder ede op ons zullen nemen, verklaren wij nu reeds te berouwen.  Zij worden nietig verklaard, ontbonden en geannuleerd." Drie maal klinkt het Kol Nidrei, telkens iets harder. En de laatste keer voluit. Het is een voorbereiding op de Grote Verzoendag door het herdenken van 'alle Geloften'. Klik om een fragment van het Kol Nidrei te horen: Geluid		Ik eindig met een citaat op blz.88 uit : "Joodse riten en symbolen" (van rabbijn S.Ph.de Vries Mzn, A'dam, AP,7edruk) "Kol-Nidré-avond wordt besloten met gemeenschappelijke zang bij open arke, van Jigdal: een kunstig lied, waarin de zogenaamde 13 geloofspunten zijn verwerkt en waarmee vele bidstonden worden besloten; alsmede van het mooie Adon Olam, Heer der wereld, hetwelk eindigt aldus: "In Zijn hand vertrouw ik mijn geest, mijn lichaam: God is met mij, ik vrees niet! Dan wordt de heilige arke gesloten. De gebedsmantels worden afgelegd en het bedehuis loopt lanzaam leeg. " Maar het licht zal blijven branden tot de volgende dag.
Hierboven het begin van de oorspronkelijke melodie van Lewandowsky die in tegenstelling met het gezongen fragment niet op bes maar op g begint
9 oktober 2008: Grote Verzoendag. De volgende dag is het Grote Verzoendag. Hier wordt de verzoening met de Schepper en de naaste gevierd. De hele dag wordt gevast (wie te jong, te oud of te zwak is om te vasten mag wel eten natuurlijk), gebeden en men is zoveel mogelijk in de synagoge: Na het Kol Nidrei volgen er nog vier diensten op Grote Verzoendag. Het ochtendgebed, het moesafgebed, het middaggebed en het slotgebed. Deze worden elk afgesloten met boetegebeden. Tijdens het middaggebed wordt het boek Jona in zijn geheel gelezen. Jona die zijn plicht niet kon ontlopen ook al wilde hij dat. Het is gebruikelijk witte kleding (een teken van reinheid) te dragen zoals de hoge priester dat in de tempel ook deed.  In de synagoge worden gebeden, gedichten en teksten gezegd die allemaal met verzoening te maken hebben, verzoening met jezelf, met de mensen om je heen, met God. Je geeft als het ware toe wat je verkeerd hebt gedaan. Wel is het zo dat vergeving samenhangt met het zelf vergeven van de medemens. Ook al is ieder individu zelf niet direct schuldig aan een overtreding, toch moet iedereen zich bewust zijn van misstappen die de mensheid begaat.		Aan het eind van deze dag klinkt nog uit alle monden het Sjema, het Hoor Israël. "Hoor Israël! Adonai is onze God. Adonai is één! Geloofd zij de Naam van de heerlijkheid van zijn Koningschap immer en voor eeuwig! De Eeuwige Hij is God. De Eeuwige Hij is God." Klaar voor de eeuwigheid voor wie daarin zal gaan. En dan wordt er in de synagoge nog één keer op de ramshoorn geblazen, één lange stoot, en de groet "tot volgend jaar in Jeruzalem". Daarmee komt een eind aan deze dag van Verzoening. Thuis of bij vrienden wordt uitgebreid gegeten. Men is opgelucht, het nieuwe jaar kan met een schone lei worden begonnen
Loofhuttenfeest: Soekot (03 - 09 oktober2009) en Simchat Tora (11 oktober 2009)
Loofhut in de Ark in Amerongen
Soekot Over de instelling van het Loofhuttenfeest lezen wij in de Bijbel in Leviticus 23 vers 39-44 het volgende: "Doch op de vijftiende dag van de zevende maand, wanneer gij de opbrengst van uw land inzamelt, zult gij zeven dagen het feest des Heren vieren; op de eerste dag zal er rust zijn en op de achtste dag zal er rust zijn. Op de eerste dag zult gij vruchten van sierlijke bomen nemen, takken van palmen en twijgen van loofbomen en van beekwilgen, en gij zult vrolijk zijn voor het aangezicht van de Here uw God, zeven dagen lang. Gij zult het als een feest des Heren vieren zeven dagen in het jaar, een altoosdurende inzetting voor uw geslachten; in de zevende maand zult gij het vieren. In loofhutten zult gij wonen zeven dagen; allen die in Israël geboren zijn, zullen in loofhutten wonen, opdat uw geslachten weten, dat Ik de Israëlieten in hutten heb doen wonen, toen Ik hen uit het land Egypte leidde: Ik ben de Here uw God. Zo maakte Mozes de feesttijden des Heren aan de Israëlieten bekend."		Het loofhuttenfeest is een herinnering aan de tijd die het volk Israël doorbracht in de woestijn. Daar heeft het ervaren dat God hen daar leidde en voor hen zorgde door het manna en de kwartels, de waterbronnen en de kleding die niet versleet. Als bescherming bouwden ze loofhutten om in te wonen. Als ze een zelfstandig gesetteld volk worden zullen de komende geslachten die de woestijntijd alleen van horen zeggen hebben,  dan niet gaan denken: alles wat ik heb is te danken aan mijn eigen inspanningen? Juist als de oogst is binnengehaald is het goed om aan die woestijntijd te denken en zich het vergankelijke te binnen te brengen. Dan kan het vertrouwen op God gericht worden. In Deuteronomium 16 vers 13-15 wordt benadrukt dat het een vrolijk en blij feest is. Er is dus geen sprake van een wereldverachting, maar een wijding van de middelen van bestaan, van de oogst. Zo is er het gebruik om met een bundel van plant en vrucht voor Gods aangezicht te treden en zich er van bewust te zijn dat het van God is gekregen en aan Hem behoort.
De etrogs liggen klaar		De palmtak.(het mag ook een uitgedroogde tak zijn)
Drie mirtetakken worden, net als de andere onderdelen van de loelav, zorgvuldig uitgezocht. Zo mag de etrog geen zwarte of witte vlekken hebben.		De plantenbundel De plantenbundel ook wel loelav genoemd, staat los van de loofhut, heeft een eigen betekenis en wordt gebruikt bij het gebed. Deze bundel bestaat uit een palmtak, een loelav, groen of geel uitgedroogd, drie geurige mirtetakken rechts en twee wilgetakjes links van de palmtak  De geurige etrog is apart en lijkt op een citroen. Elke dag tijdens het loofhuttenfeest heft men het Hallel aan (psalm 113-118). Tijdens het zingen van de verzen 1-4, 25 en 29 van psalm 118, worden er met de plantenbundel bewegingen naar alle windstreken en naar boven en beneden gemaakt om daarmee te zeggen: het is allemaal van U, het behoort aan U. In de synagoge wordt er gaande achter de voorzanger, rond de wetsrol op de lessenaar een rondgang gemaakt met de plantenbundel rond de Tora. Op de zevende dag gebeurt dit zeven keer. Op de sabbat van het loofhuttenfeest wordt het boek Prediker gelezen. De achtste en negende dag van Soekkot (Loofhuttenfeest) vormen samen een afzonderlijk feest.
De loofhut Vijf dagen na de Grote Verzoendag begint het loofhuttenfeest. Dan moet de loofhut klaar zijn. In de voorafgaande dagen van het feest helpt iedereen mee om de loofhut klaar te maken en op te sieren, zodat er een week lang in gekampeerd kan worden. Het is een soort tuinhuisje met drie wanden. Het dak is belangrijk. Het is gemaakt van takken, hooi, stro of riet. Deze liggen los of worden gevlochten in matten. In Nederland moeten er maatregelen genomen worden tegen de regen, zoals een zeil of luiken. De loofhut wordt versierd met de vruchten van de oogst, lampionnen en slingers. Belangrijk is het open dak, waardoor de hemel zichtbaar is. "Gezegend zijt Gij o God onze Heer, Koning van het heelal, die ons heeft gezegend met Zijn geboden en ons het plezier verleent in de soeka te verblijven."
		De achtste dag heet Slotfeest, Sjemini Atseret. Op deze dag wordt gebeden om regen voor het komende seizoen. Hieraan kun je zien dat joodse feestdagen hun oorsprong in het Midden Oosten hebben, daar wordt de eerste regen in de herfst verwacht. Joden waar ook ter wereld vieren deze seizoensgebonden feesten, ongeacht de plaatselijke klimatologische omstandigheden.
		In de loofhut wordt gegeten en ontvangt men zijn gasten.
Palmtak en citroen		Vruchten van de oogst
		Ook samen muziek maken hoort bij het feest
De vier soorten van de plantenbundel hebben betrekking op het Joodse volk: Zoals de loelav, de dadelpalm smakelijk is maar geen geur heeft, zo kennen sommige Joden de Tora, maar het ontbreekt hen aan goede daden. Zoals de mirtetakken geurig zijn maar niet smakelijk, zo doen sommige Joden wel goede daden maar ontbreekt het hun aan Torakennis. Zoals de wilgetakken niet smakelijk zijn en niet geuren, zo zijn er sommige Joden die geen Tora kennen en geen goede daden doen. De palm, mirte en wilgetakken worden samengebundeld en zo kunnen de slechte eigenschappen van de één die van de ander compenseren. De etrog staat apart:  Zoals de etrog smakelijk is en geurig, zo kennen sommige Joden de Tora en doen goede daden.
Een verhaal over het Loofhuttenfeest
Een verhaal verteld door mijn vriend rabbijn Boruch Kaplan,  Har Nof, Jeruzalem (bron: joods.nl)
Het was vlak voor het begin van het feest van Soekot en er was geen etrog in Berdichev. Reb Levi Jitschak wachtte, en zo deden ook de andere joden in de stad, maar geen etrog, zoals gewoonlijk elk jaar, arriveerde. De Tsaddik zei tegen zijn chassidiem, ga naar het kruispunt, misschien Zullen jullie daar iemand ontmoeten die een etrog heeft. Dit deden ze, en inderdaad ontmoeten zij een jood die op weg was naar huis met een prachtige etrog in zijn bezit. Echter, hij woonde niet Berdichev, maar in een andere stad, ver weg. Ze brachten hem naar Reb Levi Jitschak. De Tsaddik smeekte hem om het feest in Berdichev door te brengen, waardoor hij de mogelijk zou scheppen om alle joden in de stad de mitzwa te laten vervullen. De man weigerde, hij was op weg naar huis naar zijn familie om het feest van Soekot te vieren. Waarom zou hij zomaar van plan veranderen en hemzelf en zijn familie de vreugde ontnemen van het samen zijn op Jom-Tov? De Tsaddik was vasthoudend en beloofde hem rijkdom en zonen, maar de reiziger bleef bij zijn standpunt. GD zij dank had hij beide, rijkdom en kinderen. Hij had niets nodig. Uiteindelijk fluisterde de Tsaddik: als je aan mijn wens voldoet, beloof ik je dat je met mij in de "Komende Wereld"zult zijn. Toen de man dit hoorde ging hij onmiddellijk akkoord met het verzoek van de Tsaddik. Hij zou de dagen van Soekot in Berdichev verblijven. De Tsaddik was vol van vreugde en alle andere in Berdichev inclusief de eigenaar van de etrog die overtuigt was dat hij een goede deal had afgesloten. Ondertussen echter had Reb Levi Jitschak een geheime opdracht uitgevaardigd. Niemand was het toegestaan om de eigenaar van de etrog toe te laten in zijn soekka. Ondanks dat niemand zijn redenen begreep, zou men gehoorzamen aan zijn uitvaardiging. Op de eerste avond van het feest, toen de etrog eigenaar terug kwam van het avondgebed, trof hij op de tafel in zijn kamer aan, kandelaars, wijn en galles ( broden ). Hij was zeer verbaasd!! Had de herbergier, een goeie Jid, niet een soeka? Hij spoedde zich naar de binnenplaats en natuurlijk was daar een soeka, gebouwd volgens de halagische regels. De Herbergier en zijn familie zaten al rond de tafel en gasten kwamen aan, maar hem lieten zij niet binnen. Nota bene, gaven zij geen enkele verklaring		voor hun weigering. De ongelukkige vroeg het toen maar aan de buurman. Hij trof elke familie aan in de soeka, genietend van het feest. Hij smeekte hen om hem te binnen laten en mee te kunnen genieten, maar iedereen weigerde. Uiteindelijk kwam het er uit dat Reb Levi zelf de order had gegeven dat het hem niet was toegestaan in welke soeka dan ook te mogen verblijven. Hij rende zeer opgewonden naar de Tsaddik " Wat is dit? Wat is mijn zonde? Wat heb ik gedaan?" De Tsaddik antwoordde hem kalm: Als je mij de "Belofte" teruggeeft die ik jou gaf over het zijn met mij " In De Komende Wereld " zal ik de herbergier opdracht geven je toe te laten in zijn soeka. De gast was met stomheid geslagen en wist geen woord uit te brengen. Wat moest hij doen? Aan de ene kant had hij een belofte dat hij samen met de Tsaddik zou zijn in de "Komende Wereld" Aan de andere kant, had hij de gelegenheid om de mitswa te vervullen en in de soeka te zitten. Uiteindelijk besloot hij voor de mitswa van het zitten in de soeka te kiezen, ten nadele van "De Komende Wereld". Hoe kan een jood zoals hij zelf, een jid die elk jaar van zijn leven de mitswa vervulde van het zitten in de soeka, het nu niet doen? En hoe kan het, terwijl de meeste joden wereldwijd in hun soeka zitten dat hij er van uitgesloten is. Daarom gaf de man de belofte die de Tsaddik hem gegeven had terug. Hij schudde zelfs de hand van de Rav toen deze vroeg om de deal af te afsluiten. Onmiddellijk daarna spoedde hij zicht naar de soeka om zijn avondmaal te nuttigen, zoals de regel het verlangd. Toen het feest voorbij was, zond Reb Levi Jitschak zijn shammas naar de etrog eigenaar met de boodschap, dat hij bij hem moest komen. "Nu" zei de Tsaddik " geef ik je de originele belofte die ik aan jou deed terug. Ik wil namelijk dat je heel goed realiseert, dat ik niet wilde dat je "De Komende Wereld " verdiende als gevolg van een zakelijke transactie. Ik wou je het verwerven van je verdiensten laten gebeuren door je eigen goede daden. Dat is waarom ik de uitvaardiging deed om je te testen t.a.z. van de mitswa. Nu nadat je de test hebt doorstaan en dat je in staat was je zelf zo op te offeren voor de mitswa van de soeka, nu heb je, je plaats verkregen met mij in de "Komende Wereld". .
Het vreugdefeest van de Tora: Simchat Tora 11 oktober 2009
Mozes en de Tora staan centraal in de liturgie van Simchat Tora
Chagall: Simchat Tora		Kinderen tijdens Simchat Tora onder een gebedsmantel
Simchat Torah Het feest van 'Vreugde der Wet' is een dankfeest voor de Thora. Dit zijn de boeken van Mozes met de levensrichtlijnen die de mensen van God hebben ontvangen. Het wordt gevierd als een trouwbelofte van de Schepper met zijn volk op aarde, een eeuwig durend Verbond. Dit feest vormt de afsluiting van een jaar lang lezen uit de Tora. Elke maandag, donderdag en sjabbat wordt er een gedeelte uit de Tora in de synagoge gelezen. Vroeger waren die gedeeltes zo klein, dat de hele Tora pas na drie jaar uitgelezen was. In Babylonië heerste het gebruik langere delen te lezen en de Tora in één jaar te voltooien. Zo ontstond tenslotte dit feest waarin uit de Tora het laatste tekstfragment (einde Deuteronomium) en het eerste (begin Genesis) worden gelezen. Men viert het bestaan van de Tora en de daarmee verbonden opdracht om te leren, een leven lang Na de laatste lezing wordt met de Thorarol in de armen gezongen en liefkozend en blij gedanst en ook worden bruidssuikers uitgedeeld. Aan de rondedansen, Hakkafot, doen ook de kinderen mee.met kleine Torarollen en vlaggetjes.
Het is een grote eer om het laatste hoofdstuk van de Tora te mogen lezen. En ook bijzonder om het begin van het eerste hoofdstuk te mogen lezen in de synagoge. Degenen die dit doen zijn de bruidegoms van de Leer. Nadat ze zijn verwelkomd worden ze naar speciale stoelen gebracht voor de ark. Soms houden de bruidegoms later op de dag een receptie, maar dit is niet verplicht.
Zingen en dansen In veel gemeenten is het gewoonte om een kring te vormen en samen te dansen. Ook degenen die een Torarol dragen doen mee. Dit zingen en dansen kan vele uren duren en zet zich ook wel voort op de straat. Het is een vrolijk gezicht al die draaiende en met de voeten stampende mensen. Kleine kinderen dragen vlaggetjes of kleine Torarollen en volgen zo de processie. Omdat zoveel kinderen meedoen aan de processie, kwam het gebruik op om ze bij de volgende Toralezing te betrekken.		Hoewel kinderen die nog geen 13 jaar zijn worden ze naar voren geroepen en over hen heen wordt een gebedssjaal uitgespreid. Door een volwassene wordt een zegen uitgesproken. Na de lezing reciteert de gemeente Jakobs zegen voor Manasse en Efraim uit Genesis 48 vers 16: De Engel die mij verlost heeft uit alle nood, zegene deze jongelingen, zodat inhen mijn naam en die van mijn vaderen Abraham en Isaäk voortleven en zij in menigte mogen toenemen in het land.
		Na de dienst worden er bruidssuikers uitgedeeld door bruidegoms en bruiden.
Kinderen dragen  kleine Torarollen
Kinderen lopen met vlaggetjes		Een torarol versierd met een fluwelen mantel en kroontjes
Inwijdingsfeest: Chanoeka 12 december  -29 december 2009
Het Inwijdingsfeest is het enige belangrijke feest dat niet in de bijbel genoemd wordt. Het wordt gevierd ter herinnering aan de herinwijding van de Tempel in Jeruzalem door de Makkabeeën, nadat zij, in het jaar 165 voor de gewone jaartelling, de Syriërs verslagen hadden. De koning van Syrië, Antiochus IV Epiphanes, verbood alles wat niet paste in de Griekse cultuur. Joden mochten geen sjabbat vieren, besnijdenissen uitvoeren en Tora-onderwijs volgen of in de Tora lezen. Ook mochten ze geen sabbat houden of feesten vieren. In de tempel werd een heidens altaar opgericht. De Makkabeeën kwamen hier tegen in opstand en na een paar jaar van strijd kon de Tempel weer opnieuw worden ingewijd, nadat het heidense altaar en alle onreine dieren waren verwij-derd. Maar voor deze herinwijding had men olie nodig;de Tempelkandelaar moest ontstoken worden.		Volgens het verhaal konden de joden slechts één kruikje bruikbare olie vinden, genoeg om de kandelaar (menora) één dag te laten branden. Door een wonder brandde de menora echter acht dagen. Net lang genoeg om nieuwe kosjere olie te maken. Na de verwoesting van de Tempel in het jaar 70 na Christus bleef Chanoeka als lichtfeest gehandhaafd. Het viert het behoud van de eigen, joodse identiteit. Thuis wordt acht dagen lang een volgend lichtje aangestoken met behulp van een extra lichtje, de dienaar. Er wordt gebeden en de hele familie zingt chanoeka liederen, zoals bijvoorbeeld Maoz Tsoer, Rots der eeuwen. Kinderen doen spelletjes en spelen met een speciaal tolletje (dreidel).  en krijgen cadeautjes. Men eet gerechten die in olie gebakken zijn zoals aardappelpannekoeken of oliebollen.
Tijdens het chanoekafeest worden aardappelpannekoeken, latkes gegeten.
En de olie raakte niet op.....
oliebollen gevuld met gelei		er wordt gespeeld met noten of met rozijnen
De dreidel
Het spel De dreidel is een tol die wordt gebruikt voor een spel. Je speelt het met geld of noten. De tol heeft op elk van zijn vier kanten een Hebreeuwse letter. De letters zijn: noen, gimmel, hee, en shin en zijn de eerste letters van de zin "nes gadol hayah sham", wat betekent: "een groot wonder vond daar (in het huidige Israël) plaats". Elke letter staat voor een actie in het spel. als de dreidel neerkomt op de G(imel) krijg je de hele pot, ganz in het Jiddisj als de dreidel neerkomt op de N(oen) krijg je niets, nichts in het Jiddisj als de dreidel neerkomt op H(ee) krijg je de halve pot, halb in het Jiddisj als de dreidel neerkomt op de S(jin) moet je een stuiver of noot in de pot leggen, stell in het Jiddisj		De spelregels En nu het spel zelf. Je kunt het spelen met twee tot acht personen, maar het is het leukst in groepjes van vier tot zes. Iedereen krijgt een gelijk aantal stuivers of noten en stopt een daarvan in het midden als pot. Elke speler mag dan de dreidel draaien. Als hij is uitgespind valt hij op een kant, de speler die heeft gedraaid moet de opdracht van de letter die bovenkomt uitvoeren. Wanneer de pot leeg is moet elke speler er weer een stuiver of noot inleggen
Naar de beginpagina Naar joodse feesten 1 Naar joodse feesten 2

Klik op een knop om naar de pagina van uw keuze te gaan
Start	Amerongen	Leersum	Bijbelpagina
Kinderpagina	Jongeren	Kerkelijke kunst	Orgels
Kerkgebouwen	Feesten	Websites	Laatste nieuws