Maarten Luther 1483 - 1546

Korte Levensbeschrijving

Klik op een groene knop om naar de pagina van uw keuze te gaan

  Christelijke symbolen Symbolen in de Andrieskerk in Amerongen
  Het kruis als symbool (Lutherroos) levensloop Luther
  Luther: een vaste burcht Maarten Luther wandeltocht
Maarten Luther en de Reformatie   Kinderverhaal over Maarten Luther

Maarten Luther werd in 1483 geboren in Eisleben. Hij stamt uit een mijnwerkers- familie met een boeren achtergrond. Zijn jonge schooljaren bracht hij door op de Latijnse school in Mansfeld (1588). Gevolgd door schooljaren in Maagdenburg en Eisenach. Vanaf 1501 studeert hij in Erfurt Rechten. In 1505 breekt hij met deze studie. Tengevolge van een gelofte die hij tijdens een zwaar onweer aflegt, wordt monnik in het Augustijner klooster in Erfurt. Luther blijkt een zoeker naar een genadige God en zijn wil. Verder staat hij kritisch tegenover kerkelijke misstanden.

Standbeeld van Luther in Möhra, op de achtergrond het "Stamhaus" van de familie Luther.


Luther tijdens zijn verblijf op de Wartburg, reliëf op het Lutherstandbeeld in Eisenach
van Adolf Donndorf, 1889


De Wartburg

 

In 1512 promoveert hij tot doctor in de theologie in Wittenberg. In de jaren erna geeft hij colleges over de psalmen, de Romeinenbrief, de Galatenbrief en de Hebreeënbrief.
In verband met de bouw van de St.Pieters- kerk in Rome, kondigde de paus een aflaat af. De Dominikaan J. Tetzel die de aflaten als een marktkoopman aan de man bracht, riep het protest van Luther op. ** Die bezwaren brengt Luther onder woorden in 95 stellingen. Om een gesprek hierover op gang te brengen bracht hij deze aan op de slotkapel in Wittenberg. Bovendien stuurde hij de stellingen naar de aartsbisschop van Mainz met het verzoek hierop te reageren. De stellingen werden door heel Duitsland gelezen en kregen grote bijval. Zijn openlijke kritiek op het misbruik van de aflaat in 1517 leidde helaas niet tot een gesprek, maar werd het begin van een ketterproces. De aartsbisschop van Mainz en de Dominicanen dienden klachten in bij de paus.  Luther werd daarop verhoord door Cajetanus. De dreigende bul van 1520 eiste zijn onderwerping. Met drie geschriften verweert hij zich.* In 1521 werd het proces afgesloten met de kerkelijke ban door paus Leo X en omdat Luther in Worms weigerde zijn visie te herroepen, werd hij ook nog eens door keizer Karel V in de rijksban gedaan.
Om het leven van Luther te beschermen, ensceneerde keurvorst Frederik de Wijze van Saksen een voorgewende overval. Ongeveer een jaar leefde Luther op de Wartburg als jonker "Jörg" . Hier vertaalde hij het Nieuwe Testament in het Duits. Hiermee verwierf hij zich een blijvende roem.
In 1525 trouwt hij met de voormalige non Katharina von Bora. Zo nam Luther ook afscheid van het monnikenbestaan. Na de afwijzing van de Boerenopstand in 1525 heeft Luther veel gedaan voor de opbouw van de evangelische landskerken. De eerste volledige bijbel in het Duits verschijnt in 1534.  In 1546 stierf hij in zijn geboortestad Eisleben.  Hij werd begraven in de Slotkerk in Wittenberg.


Katharina von Bora, geschilderd door Cranach
Geboren in 1499, Zij werd in 1515 non. In 1523 ontvlucht ze het klooster met 11 andere nonnen en vindt onderdak bij de schilder Lucas Cranach.
 In 1525 trouwt ze met Maarten Luther

* 1  Aan de christelijke adel van de Duitse natie 2 Van de Babylonische Ballingschap der Kerk. 3 Van de vrijheid van een christen. Deze geschriften konden door de uitvinding van de boekdrukkunst veel mensen bereiken. De geschriften verschenen in het jaar 1520. **Een aflaat is de kwijtschelding van straf voor bedreven zonden. In plaats van aflaten te verdienen door bijvoorbeeld aan een kruistocht deel te nemen of een bedevaart naar Rome te maken, kon men deze sinds de 12e eeuw kopen. Hierdoor konden gelovigen hun zonden afkopen en daardoor, op een relatief gemakkelijke manier, toch in de hemel komen

Verhalen rond Luther

De inktvlek


De kamer van Luther op de Wartburg. Deze werd verwarmd door een kachel.
Later ontdekte men dat de kachels ingemetseld waren en vanuit de "achterkant" werden bediend.
Naast de kachel is een inktvlek zichtbaar.
Gekleurde lithografie van C.W. Arldt, tweede helft 19e eeuw.

Het verhaal gaat dat Luther eens bij zijn werk door de duivel gestoord werd. Waarop Luther de inktpot greep en die naar de duivel wierp. Hij raakte de muur en de vlek was nog lang te zien. Luther zelf schreef er niet over. Wel vertelt hij van een onaangenaam geluid, dat hem vertelde van de nabijheid van de duivel. Dat zou kunnen wijzen op het knarsen van houten vakwerk. Elders schrijft hij dat hij geprobeerd zou hebben om de duivel met inkt te verdrij- ven. Hij bedoelde daarmee dat hij met het geschreven Woord gestreden heeft.
Vanaf 1650 treffen we het verhaal aan in geschriften. En de dichter Goethe die regelmatig op de Wartburg verbleef, vermeldt de aanwezigheid van de inktvlek.


Luthers worp met de inktvlek, lithografie van Christoph Faulhaber ( ca 1800)


Blik in de kamer van Luther op de Wartburg

Als wordt gezegd dat Luther de bijbel op de Wartburg vertaalde ( in 10 weken) dan is dat niet helemaal waar. Allereerst had hij zich als docent aan de universiteit uitvoerig met het Nieuwe Testament bezig gehouden.  Ook begon hij er niet meteen mee nadat hij op de Wartburg was gekomen. Pas in december 1522 begon hij er mee. Om zo dicht mogelijk bij de grondtekst te komen gebruikte hij een griekse uitgave van Erasmus en niet de latijnse Vulgata, zoals dat gebruikelijk was. Pas in 1534 verschijnt de hele bijbel in het Duits.
Toch geven de verhalen een goed beeld van de strijd en de inzet van de Reformator. We behoeven ze daarom niet af te wijzen.


Joris de beschermheilige
staat op het stadswapen van Eisenach

Luther werd in de tijd dat hij op de Wartburg verbleef aangeduid met "Jonker Jorg" Jonker betekende oorspronkelijk jonge heer en bedoelde dan de zoon van edellieden. Later ging men lagere adel zo aanduiden. Jorg is een afgeleide vorm van Georg, of zoals wij zeggen : Joris. En Joris was de beschermheilige van de stad Eisenach. (Ook nu nog in het stadswapen aanwezig).  De soldaat kwam ca 300 op voor zijn christelijke geloof tijdens keizer Diocletianus. In de 11e eeuw  werd hij verbonden met het doden van een draak.
In het oosten waar men vaak niet al te zachtzinnig werd geconfronteerd met niet christelijke volken,werd hij zeer vereerd.

 

Klik op een groene knop om naar de pagina van uw keuze te gaan

  Christelijke symbolen Symbolen in de Andrieskerk in Amerongen
  Het kruis als symbool (Lutherroos) levensloop Luther
  Luther: een vaste burcht Maarten Luther wandeltocht
Maarten Luther en de Reformatie   Kinderverhaal over Maarten Luther