Ik heb dit altijd een zeer aangrijpend verhaal gevonden. Ook een voorbeeld-verhaal. Ik bedoel, als Joden, wier geschiedenis zozeer gedrenkt is in het lijden, als Joden God weten staande te houden, zelfs in het lijden van de concentratiekampen, zelfs in zijn ‘schuldig’ staan tegenover natuurrampen en mensenrampen, als Joden dat kunnen, zou ik dat dan niet nog veel meer moeten kunnen? In die zin een voorbeeld-verhaal. Ook vanwege de geweldige spanning die er in dit verhaal zit: op het ‘schuldig’ volgt meteen het ‘laten we nu bidden!’
Want naar wie zou je anders moeten met je ‘zee van ellende’, met je ‘vloedgolf van verdriet?’, naar wie anders dan naar Hem die dit alles heeft geschapen, die het begin in zijn handen heeft, zo geloven wij, en dus ook het eind, en dus ook ons einde, want heeft hij het

Ik denk ook aan de psalmen, waarin gelovige mensen de hemel bestormen met hun vragen en klachten, met hun schreeuwen: Het is niet eerlijk, het is niet eerlijk, dit kan niet, en dan tot een overgave komen die lijkt op die van die rabbi’s: Laten we nu bidden.
Als er één boek is, dat zegt dat geloven niet lekker makkelijk is, dat zegt dat geloven niet het antwoord is op alle vragen en alle leed in de wereld en in je persoonlijk leven, dan is dat de Bijbel.
De Bijbel is wel een boek waarin je de persoonlijke strijd terugvindt van mensen die niet zonder God kunnen en willen leven, die met hun terechte menselijke vragen de hemel bestormen, in de verwachting dat er een oor is dat hoort, een oog dat ziet, een Naam die doet wat die naam betekent: Ik zal er zijn voor jou en met jou.

Steeds meer mensen deinen mee op de golven van onwetendheid, houden het niet uit in die spanning tussen ‘schuldig’ en ‘laten we nu bidden’. En toch is dat nou juist, zo geloof ik, één van de grootste opgaven waarvoor een gelovige zich gesteld ziet, en die, zo geloof ik, aan het ons zo tijdelijk geschonken leven een enorme diepgang kan geven. Want dat is natuurlijk ook wat speelt in deze dagen: de enorme kwetsbaarheid en vergankelijkheid van de mens. Zo lig je te zonnen op het strand, en zo word je meegezogen door de alles en iedereen vernietigende kracht van het doodswater. Wie dat ziet, die kan niet anders dan onder de indruk komen van eigen kleinheid, nietigheid, en sterfelijkheid. En is dat dan alles?, is de logisch daarop volgende vraag, zijn we dan niet meer dan slachtoffer van ons overspoelende gebeurtenissen? Hebben we dan echt niets zelf in de hand, wij die nou net dachten alles wel zelf in de hand te hebben?!
Jaren geleden kwam ik op een verjaardag een collega tegen. Waarom weet ik niet, maar het kwam op Job. Ik vertelde dat ik daar net over gepreekt had. Wat heb je gezegd, vroeg hij. ‘Dat ik het liever uithou met een God die ik vaak niet begrijp dan zonder God’, antwoordde ik. ‘Dat heb ik nou ook’, zei hij, ‘aan al die makkelijke antwoorden heb je niets’.

Gemeente van Jezus Christus, wij zijn hier samen rondom het Woord dat van generatie op generatie mensen helpt hun diepste afgronden en hun grootste vreugde richting te geven. Wij krijgen ‘het’ niet rond, laten we dat duidelijk zeggen. ‘Het’, het persoonlijk leed en het wereldleed, we krijgen het niet rond, en wie dat wel lukt, met simpele verklaringen, die doet geen recht aan de Bijbel en doet geen recht aan de slachtoffers. De enige die recht kan doen aan de slachtoffers is Hij die wij noemen God, Hij van wie wij al onze hulp verwachten, Hij, die de overlevenden de kracht moet geven met dit alles te ‘overleven’.
Ik heb van nabij meegemaakt hoe Hij slachtoffers van de concentratiekampen de kracht heeft gegeven verder te leven. In mijn studententijd ben ik een tijdlang chauffeur geweest van een joods muziekensemble. Hij dirigeerde het ensemble. Zij zat in de zaal. Als zij een jurk aan had die haar armen niet bedekte, dan had zij hier een pleister. Die bedekte haar concentratiekampnummer, getatoeëerd in haar onderarm. En terwijl zij luisterde, bezong hij de grootheid van God.
Dat deze God de slachtoffers van de tsunami, de levenden en de doden, nabij mag zijn. Amen.
Piet van Reenen, Amerongen, 9 januari 2005

Lezingen: Job 27(Nieuwe Bijbel Vertaling)
2 ‘Ja! God heeft mij mijn recht onthouden, de Ontzagwekkende heeft mij diep verbitterd.
3 Zolang het leven in mij ademt,
zolang Gods geest mij nog doortrekt,
4 zullen mijn lippen geen onwaarheid spreken,
zal geen leugen aan mijn tong ontsnappen.
5 Het laatst van al zal ik jullie gelijk erkennen,
tot aan mijn dood houd ik mijn onschuld staande.
6 Ik blijf bij mijn rechtschapenheid, tot het einde toe, over mijn leven heb ik mijzelf niets te verwijten
Job 29
2 ‘Was alles maar als in de dagen van weleer,
als in de dagen dat God over mij waakte,
3 in de tijd dat zijn lamp boven mij scheen
en mijn weg door het donker verlichtte,
4 in de tijd dat ik de kracht van de jeugd bezat,
met het vertrouwde gezelschap van God in mijn huis,
5 toen de Ontzagwekkende met mij verkeerde
en mijn kinderen bij mij waren,
6 toen ik mijn voeten in room liet baden
en voor mij een stroom van olie uit de rots opwelde.
7 Wanneer ik naar de stadspoort ging
om mijn plaats op het plein in te nemen,
8 trokken de jongeren zich terug zodra ze me zagen,
en stonden de ouderen op om mij te begroeten.

20 Ik roep u om hulp, maar u antwoordt niet;
ik sta voor u, maar u wilt mij niet zien.
21 U bent wreed voor mij geworden,
met al uw kracht hebt u zich tegen mij gekeerd.
22 U tilt me op en laat me rijden op de wind,
uw woedende storm schudt mij heen en weer.
23 Ja, ik weet dat u mij naar de dood drijft,
naar het huis van samenkomst voor alle levenden.
24 Maar keert men zich tegen een mens in nood,
wanneer hij, de ondergang nabij, om hulp roept?
25 Heb ik niet gehuild om wie in nood verkeerde?
Had ik geen medelijden met de behoeftige?